Ο ρόλος των αρσενικών πιθιιάκοντων ποικίλλει ανάλογα με το είδος και την κοινωνική δομή της ομάδας. Συνηθισμένοι ρόλοι περιλαμβάνουν:
Διακυβέρνηση και ηγεσία: Κυρίαρχα αρσενικά μπορεί να λύνουν συγκρούσεις, να αμυντικά το εδάφος, και να ηγούνται της ομάδας κατά το κυνήγι ή ταξίδι.
Άμυνα: Τα αρσενικά συχνά αμύνονται το εδάφος της ομάδας μέσω περιπολιών ορίων, φωνητικών εμφανίσεων, και φυσικής σύγκρουσης με εχθρούς.
Κυνήγι και παροχή τροφής: Τα αρσενικά παίζουν σημαντικό ρόλο στο κυνήγι μεγάλων θυμάτων, όπως πιθήκοι ή μικρές αντιλόπες, μερικές φορές μοιράζοντας κρέας με την ομάδα.
Κοινωνικοί δεσμοί και σχέσεις: Τα αρσενικά λείβονται, παίζουν, και μοιράζονται τροφή για να διατηρήσουν σχέσεις, και μπορεί να σχηματίσουν συμμαχίες για να κερδίσουν κυριαρχία ή πρόσβαση σε θηλυκά.
Γονική φροντίδα: Αν και η φροντίδα παιδιών είναι κυρίως θηλυκή, μερικά αρσενικά μεταφέρουν, λείβονται, και προστατεύουν τα δικά τους παιδιά, και περιστασιακά ασχετικά νηπιά.
Αναπαραγωγή: Τα αρσενικά αναπαράγονται με γονίμες θηλυκές και ανταγωνίζονται για πρόσβαση, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επιθετικές αντιμετωπίσεις. Η συμπεριφορά ποικίλλει σημαντικά μεταξύ κοινοτήτων και ατόμων.