Ο κύκλος του αζώτου είναι ζωτικής σημασίας για ζώα, φυτά και ανθρώπους διότι παρέχει το απαραίθητο θρεπτικό αζώτο σε χρήσιμη μορφή. Το αζώτο είναι δομικό λίθος πρωτεϊνών, νουκλεϊκών οξέων, χλωροφύλλης – όλα απαραίτητα για τη ζωή. Είναι також συστατικό λιπαστικών που βοηθούν τα φυτά να μεγαλώνουν.
Το αζώτο εισέρχεται στην ατμόσφαιρα μέσω φυσικών διεργασιών (ηφαιστειακές φλέψεις, κεραυνοί) και απελευθερώνεται από το έδαφος μέσω αποαζωτήσεως (βακτήρια μετατρέπουν νιτρικά σε αζωτικό αέριο). Το αζωτικό αέριο μετατρέπεται σε αμμωνία μέσω αζωτοδέσεως (βακτήρια στο έδαφος, ρίζες φυτών λουλιέδρων, ελεύθερα βακτήρια). Η αμμωνία γίνεται νιτρικά μέσω νιτρίκωσης (άλλοι βακτήριοι).
Νιτρίκωση: Βακτήρια νιτρίκωσης μετατρέπουν αμμωνία σε νιτρίδιο και νιτρικό, απαραίτητα θρεπτικά για φυτά.
Ασσιμιλάσιον αζώτου: Τα φυτά απορροφούν νιτρικό από το έδαφος και το μετατρέπουν σε αμινοξέα, πρωτεΐνες, άλλες ενώσεις αζώτου.
Ζώα και άνθρωποι αποκτώα αζώτο τρώγοντας φυτά ή άλλα ζώα. Καταναλώνοντας πρωτεΐνες, αυτές σπάουν σε αμινοξέα που χρησιμοποιούνται για σύνθεση νέων πρωτεϊνών.
Ο κύκλος του αζώτου είναι απαραίτητος για τη ζωή στη Γη διότι παρέχει το αζώτο που χρειάζεται για σύνθεση πρωτεϊνών, νουκλεϊκών οξέων, χλωροφύλλης. Χωρίς αυτόν, δεν θα υπήρχαν φυτά ή ζώα, και οι άνθρωποι δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν.